KARIŞIK OLMAYAN UYARI
Bu yazıyı yazma sebebim , son günlerde cinsel istismar yasa tasarısı nedeniyle gündeme gelen tartışmalar ve Sema Maraşlı Hanım’ın sosyal medyada da sıkça paylaşılan yazıları , olayların kavramların bir birine karışması , çözüm yönünde adımlar atılması yerine yine etrafta gürültüden başka bir şey kalmamasına sebebiyet vermekte ve diyeceğimizi sade ve basit söyleyememenin verdiği etkisizliğe yol açmaktadır.
Öncelikle sorun olarak görülen ve çözüm istenen mevzu nedir ? 15 yaşını doldurmamış kadınlarla evlenenlerin bu evlilik dini olabildiği gibi örfide olabilir , örfi olana girmiyorum şimdilik o konuda serbestçe kelam edemeyeceğim , erkeklerin ceza alması sonucu evliliklerin dağılması , kadın ve çocuğun mağdur olması. 15 yaşını doldurmamış bir kadınla evlenen erkekte olay adli mercilere yansıdıysa TCK kapsamında çocuğun cinsel istismarı suçundan yargılanmakta ve ağır cezalar almaktadır malum cinsel istismar suçu sayıldığından.
Sema Hanım’ın derdi bu ise ve bu sorunun çözümü hedefleniyorsa bu hususta açık ifadelerle bu sorun şöyle şöyle çözülsün denilir.Fakat bu sorunun yanında o kadar alakalı , alakasız şeyler öne sürülüyor ki ortaya çıkan karışıklığı anlamak mümkün olmadığından zeminde kayboluyor.
Çözüm nedir en sona bırakacağım çünkü o kısa , alakasız mevzular ise uzun onları önce belirleyelim ve tutarsızlıklardan bahsedelim.
Tutarsızlık 1 : “ 18 Yaş Kurnazlığı ve Almanya Çözümü “ adlı Sema Maraşlı Hanım’ın yazısından benim şahsına bir karşıtlığım filan yok yazılarını eleştiriye tabi tutacağım sadece.
“ Almanya gibi 14 yaş üzeri gönüllü cinsel birliktelikler serbest olsun. Dini nikahla evlenen evlensin. 18 e gelince de resmi nikahlarını kıysınlar. Evlenmeden cinsellik yaşayan milyonlarca gence zaten bir şey yapılamıyor, evlenenler niye cezalandırılıyor? “ ifade aynen bu , bu ifadeyi okuyunca bir şaşaladım. Niye mi ?
14 yaş üzeri gönüllü cinsel birliktelikler serbest olsun deniliyor yahu Müslüman hassasiyetine sahipsek herhalde öyle olduğunu öne sürüyor , biz hangi yaştaki gönüllü cinsel birlikteliği savunabiliriz ki sırf erken evlilik konusu çözülsün diye bunu savunalım. Bu apaçık zinadır 12 yaşında da zinadır , 15 yaşında da zinadır ,20 yaşında da zinadır , 50 yaşında da zinadır.
İslam hukukçularımız çekindi , toplum baskısından dolayı konuşmakta zorlananlar oluyor ben şunu anlatamadım İslam’ın ağır cezalar ile cezalandırdığı ve üzerinde durduğu husus zinadır , istismar veya tecavüz dediğimiz suç ekstrem bir suçtur bütün ilgi ve alakayı onun üzerine yöneltirsek zemini kaybederiz. Mücadele edilecek husus zinadır , zinanın kolaylaştırılabileceği ihtimali olan her şeye karşı olmamız lazım. Bu sebeple gönüllü cinsel birliktelik yaşının düşürülmesi zinayı kolaylaştırıcı bir düzenleme olur zaten batıda düşük olmasının sebebi de odur. Erken evliliklerde ceza boyutunu bu işi serbestleştirmeden pek ala çözebiliriz. Evlilik ve rıza yaşı denilen şeyin bir biriyle irtibatı yoktur bunu kafamızdan bir silelim hatta bana kalsa bu rıza yaşı denilen hususu daha da yükseltmek gerekir ki , zinaya tevessül edenlerden bir kısmı daha cezasını çekebilsinler.
Özetliyorum gönüllü cinsel birliktelikte denilen bu bildiğimiz zina onun rıza yaşının düşürülmesi ancak daha erken yaşlarda zina olaylarının artmasına ve pervasızlığa sebebiyet verir. Yine yazarın ifadesi ile 14 delisi denilen bir durum varmış ve bu yaşlarda cinsel birlikteliklerde bir artış oluyormuş hiçbir şeyi düşünmüyorlarmış e bu serbestliği de bulurlarsa hiçbir şeyi artık hiç düşünmezler.
Tutarsızlık 2 : Yukarıda ki cümleden gitmek zorundayım konu dağılmasın diye ; “ dini nikahla evlenen evlensin , 18 e de gelince resmi nikahlarını kıysınlar “ bu da maalesef o kadar tutarsız bir önermedir ki anlamak mümkün değil.
Yani evlilik yaşı 14 ‘e düşsün falan denilse anlayacağım ama ara bir döneme dini nikahla , ardından ise 18 yaşında resmi nikahla çözüm bulmaya çalışıyor.
Evlilik yaşını da 14 olarak düşünüyor bilemiyorum herhalde Türkiye şartlarında kızlarda ortalama ergenlik yaşı 11 civarı , erkeklerde ise 12 -13 civarı olunca üzerinden birazda zaman geçsin diye düşünmüş olabilir lakin yaş hususu evliliğin gerektirdiği fiziki gelişimi tamamlayan açısından geçerli bir husustur.
Şimdi fiziki ve cinsel gelişim neticesi 9 ila 12 yaşında evlilik savunulabilir mi ? Kanunlar , içtihatlar ve örf izin verdiği surette bu yaşta evlilikler gerçekleşebilir lakin yasalar artık izin vermemektedir , örfte değişmiştir , İslam içtihatları da farklılık arz etmekle beraber bu yaşlar en alt seviyedir.
“ Geçenlerde bir hanım: “Hükümete çok kızgınım, Diyanetten de tiksindim” dedi. Sebebini sorduğumda 9 yaşında çocukla evlenme izni verilmiş” dedi. Ona böyle bir şey olmadığını Diyanetin bir sayfasından buluğ yaşını bulup, başka bir sayfasından da evlenmek için buluğu çağına girmiş lazım bilgisini bir araya getirip iftira attıklarını söyledim. Oysa evlenmek için buluğ çağına girmenin tek şart olduğu söylenmiyor sadece bu şartın önemli olduğu söyleniyor.
Evlenmek için buluğ çağı yeterli değil, dinen reşit olmak lazım. Yani iyiyi kötüyü ayırt etme, alış veriş edebilme, evliliğin sorumluluklarını alabilme gibi şartları da var. “ Buda başka bir yazısından bir pasaj .
Burada da öne sürdüğü görüş dinen tartışılır da mevzuya girmiyorum yine 9 olursa ne olur mesela.
Bu yaşlarda evliliğin mümkünlük durumu noktasında birkaç husus öne sürsem şimdi şöyle böyle diye modern dünyanın getirdiği bu anlayışlar vb ‘den tut bir çok eleştiri gelecek. Onun için o hususlara girmiyorum.
Fakat bu hususta tavsiyem bu konularda konuşanlara beylik sözlerini bırakmaları yönündedir. Zira beylik sözler kişiyi “ Allah insanı iddiasından vurur “ sözü mucibince insanları iddialarından vurulabilir , imtihan edebilir. Çocuk yetiştirmek zor bir husustur , değişen şartlar altında belki daha zordur , ebeveynlerin çocuklarına sözünün geçmediği , teknolojinin her türlü tedbiri yıktığı bir devirde daha iddialı söylemler yerine kişilerin çocukları günahlardan koruyarak , kızımızı , oğlumuzu ahlak ve namusuyla güçlü bir evlilikle evlendirebilsek diyecekleri yerde cinsel istismardan evlilik yaşına bir takım alakasız iddiaları çorba edip genel bir kanaat oluşturmaları anlaşılamaz çünkü evlilik yaşının önüne geçmiş vahim hadiseler var bu konuya odaklanılırsa daha iyi olur zira evlilikleri bitiren , geciktiren esas büyük sorunları görmezden geliyoruz.
Tutarsızlık 3 : Yaş konusunda toplumda çelişkiler
Hal böyleyse gerek toplum gerek dindar insanların kafalarında şu çelişkileri gidermesi lazım değil mi misalen ? Yaş hususu bir teşvik mi olacak yoksa bir sorunun çözümüne binaen kerhen bir düzenleme isteği mi olacak ?
Burada insanlar samimi değil toplumda şu şu varmış da bu bu varmış da biz işte 9 yaşında 12 yaşında kimse evlensin demiyoruz ama evlenenler var , evlenmesi gerekenler var işte düzenleme olsa şöyle olur böyle olur. 15 yaş altı evliliğin cezai müeyyidesini çözelim derken başka mevzuları araya alakasız şekilde sıkıştırarak vahim sorunları büyütüyoruz.
Şu soruları insan soruyor , yaş konusunda beylik sözler edenlere
1-Anadolu’da yaygınlığı azalmakla birlikte erken evlilik kaçma hadisesi ile yaşanır burada dindar kişilere sesleniyorum ,kocası da genelde serseri ve uygunsuz bir tip olarak bulunur genelde bu kaçan kızlara ahlaksız insanlar gibi neden bakmaktadırlar ? Ailesi evlenmesine izin vermeyen kadının evlenmeye çalışması neden yadırganmaktadır ?
2-Erken yaşta evliliği genelde insanlar toplumun alt sosyo – ekonomik grup ve kesimlerde gerçekleştiğini düşünmekte ve cahil olarak nitelendirdikleri kişilerde görmekte ve neden tavır almaktadırlar ?
3-Erken yaşta evlilik fıtri ve doğal ise bu örneği vermekten hicap duyuyorum , haddimi aşıyorum , neden Hz.Aişe validemiz konu olduğunda bütün hocalar bir yaş büyültme gayretine giriyorlar neden çekiniliyor .
4-Günümüzde ve incelenebilir geçmişte topluma önderlik , rehberlik eden hocaefendiler , kanaat önderleri falan neden erken yaşta evlenmiyorlar , çocuklarını erken yaşta evlendirmiyorlar.
5-Efendim Sema Hanım’a göre o konuya da değineceğiz lise karşısında bir eczane sahibinin dediğine göre kızlar hamilelik testleri alıyormuş çok sayıda falan neden kızlarını okula gönderiyorlar o zaman ? Eğitim mi önemli hale geldi bizde yoksa ahlak ve namus mu daha önemli toplumda.
6-Kadınlar , kızlar neden mahremleri olmadan gidemeyecekleri mesafeleri rahatça gidip geliyorlar ? Üniversiteye gidiyorlar vesaire burada kontrol mekanizmasını aileler kaybetmekteler mi yoksa teşvik mi etmekteler.
7- Yaşı 9 ‘u geçen kız aileleri ve yaşı 12’ yi geçen erkek çocuk aileleri çocuklarının zina yahut gönüllü cinsel birliktelik yaşadıkları şüphesi içindeler mi ? Bu şüphe içindelerse neden girişimlerde bulunmuyorlar ?
Sorular çoğaltılabilir toplumun zihninde oluşan çelişkiler nedeniyle evlilik yaşının düşürülmesini savunanlar dahi pek 14 yaş altı bir yaşı savunmuyorlar , savunamıyorlar.
Yasada 14 e düşürdün 13 te sorun olacak 13 e düşürdün 12 de sorun olacak 12 ye düşürdün 11 de sorun olacak vs bu yaş mevzusunun sınırını genel duruma göre belirleyip gerisini mahkemeye havale etmek gerekir onu izah edeceğim çözüm bahsinde.Yoksa yaş tartışmasından bir kurtuluş yok ona göre öyle buna göre böyle şeklinde bir sonuç çıkacak uygun yaş ne ise o belirlensin yasada bu 14 veya 15 yaş olabilir.
Tutarsızlık 4 : Evlilik yaşı neden kadında tartışılıyor da erkekte tartışılmıyor ?
Tutarsızlıklardan birine daha gelelim erken yaşta evlilik tartışılırken konu devamlı kadınlar , erkekler üzerinden bir tartışma vaki değil genelde kızını erken evlendirmeyi düşünenler erkek çocuğunu pek erken evlendirmekle o kadar alakalı değil bu gerçi kadimden gelen bir anlayış ama sadece kadınlar gözünden bakmak olmaz.
Tutarsızlık 5 :
“ Dini nikahla evlenen evlensin 18 e gelince resmi nikah kıyarlar “ bunu da Sema Hanım öne sürüyor hangi gerekçe ile öne sürüyor insan çözmekte zorlanıyor.
Öncelikle evlenme yaşı 18 değil veli izni ile 17 ve yine pek gerekli hallerde ki bu fiili evlilik durumudur mahkemenin izni ile 16 yaşını dolduranla da evlenilir kanunumuz gereğince bu hususu da hep atlıyor yazılarında.
Dini nikah ülkemizde maalesef bir kaçınma aracı haline getirildiğinden 14 yaşından sonra bir kişi dini nikahla evlense hukukunu nasıl koruyacak. Dağ gibi sorunlar yumağınında bir tarafı da resmi nikahla evlenmeyen ailelerin yaşadığı sorunlar izah et et bitmez.
Sema Hanım evlilik yaşı 14 ‘e düşürülsün diyeceği yerde garabet bir şekilde 18 ‘e kadar dini nikahla evlenen evlensin 18 de resmi nikah kıyar gibi herhalde adliye görmemiş , karakol görmemiş , toplumu görmemiş bir kişinin beyanı gibi soyut bir beyanda bulunuyor.
Tutarsızlık 6 :
Yazar yine “ Erken Evliliğe Karşı Olanlar Erken Zinaya’da Karşı mı “ adlı yazısında yine müthiş çelişkilerde bulunuyor.
Yazarın en büyük çelişkisi zina serbest evlilik yasak onu da genelde 18 yaş ile belirtiyor ama o belirttiği yaş ta yanlış da neyse kastını anladığımızdan ona göre beyanda bulunacağım.
Öncelikle 15 yaşını doldurmamış biriyle birlikte olunması durumunda adı evlilik adı zina adı gönüllü cinsel birliktelik olsun ağır cezası vardır. Zina serbest , evlilik yasak diye bir durum yoktur işin adli mercilere yansıması halinde.
Evlilik hadisesinde yansıma ihtimali yüksek zinada düşük denilebilir evet doğrudur .Bunun çözümü dedik evlilik yaşı mevzusunu öne sürmek yahut cezai müeyyideyi değiştirmek yoksa yine gönüllü birliktelik denilen hadiseye ceza verilmeme yoluyla bu iş çözülmez ben şahsen buna karşı çıkarım.
Yazar burada zina hadisesi serbest zaten erkek tarafı da mağdur görülmüyor vb diyor şimdi 15 yaş altı cinsel birliktelikte rıza kabul edilmediğinden cinsel istismar olarak görülüyor ve cinsel istismar suçlarında fail erkek olur bu teknik bir mevzudur.
Suç zina suçu olsa pek tabiî ki kadın ve erkekte ceza alır artık hangi hukuka göre ceza alacaksa batı hukukunda zaten bekar için zina cezası da yoktur.
Ben ülkemizde bir zina yasası olması ve zina ile mücadele edilmesi gerektiğini düşünenlerdenim. Zina mücadelesi günümüz şartlarında çok daha önem arz ediyor .
Yazıda ironi olsun diye işte bir takım hususlar öne sürüyor , kontroller vb gibi şimdi İslam hukuku hocalarımız bize ne dedi.
Zina büyük bir günah ve suçtur , cezası ağırdır lakin suçun ispatı zordur , zor olması da bunların gizli kalmasının topluma faydası vb den bahsedilir. Zina avcılığına çıkmayın denilir.
Şimdi zina hadisesini ortaya çıkartmak , çıkartılması için uğraşmak tavsiye edilmezken insanların çocukları konusunda da hassasiyeti hayliyle fazla olur bu konuda beylik laflar edenlerin falan çocuğu böyle bir şey yapsın en fazla onlar kapatmaya çalışır zira itibarları yok olacaktır 13 – 14 – 15 yaşındaki insanlara zina ettin vb gibi nasıl bir ceza verilecek burası çok önemli bir durum.
Benim tavsiyem şu ne 14 yaşından sonra gönüllü cinsel birliktelik gibi bir şeyi savunabilirim hiçbir yaşta savunmam lakin Türkiye şartlarında hiç olmazsa 18 yaşına kadar kadın ve erkeğin zinaya bulaşmamaları için gözlerini korkutacak bir ceza verilmesi gerekir.Burada kadın ve erkeğe de ceza verilmelidir.
Bunun usulleri var uzun uzun yazmak gerekir , efendim gebelik durumu kimden olduğu vb gibi hususular değil bu fuhşiyatı kiraladıkları stüdyo dairede yapan var , otelde yapan var , kamuya açık alanda yapan var bu gibi tespiti mümküm mekanlarda bu suçu işleyenler bunun bedelini bir şekilde ödemelidirler.
Tabi burada bir hususu atlamayalım tıbben çocuk olan ve olayın durumunu kavrayacak zihni gelişimi olmayan ve çeşitli metotlarda kandırılan , zorlanan vb gibi hususlar hariç tabiî ki.
Tutarsızlık 7 :
Yine “ Erken Evliliğe Karşı Olanlar Erken Zinaya’da Karşı mı “ adlı yazısından bir pasaj paylaşıyorum.
“ Erken evlenenlere baktığınızda ya okulda ya dershanede falan tanışmışlar.
O yaşlar zaten kanın deli aktığı zamanlar. Mesela 14 delisi diye bir tabir vardır. Hiçbir şey gözlerine zor ya da imkansız görünmez o yaşlarda gençlerin. Zaten erken evlenenler de kanunu bile bile evlenmişler, o yaşlarda hapis cezası bile gözlerine çok gelmemiş.
Siz gençlere 18 yaşına kadar bekleyeceksiniz evlenmek istiyorsanız derseniz aradaki zaman birbirlerine kavuşmamak için onlara çok uzun gelir fakat 15 yaşında evlenmek isterseniz evlenebilirsiniz, denirse bekleyebilirler ve o bekleme süresinde acele verilmiş bir kararsa vazgeçebilirler de.
Kanunlarla ergen gençleri durduramazsınız, evet belki evliliği azaltırsınız fakat zinayı kürtajı artırırsınız. Bir lisenin ardında eczanesi olan bir eczacı hanımla konuşmuştuk. “O kadar çok liseli kızlar hamilelik testi almaya geliyorlar ki inanamazsınız.” demişti.
Hamile çıkan bu kızlar ne yapıyorlar? Kimi doğurup çöpe atıyor, kimi bir yerlere bırakıyor, kimi de özel hastanelerde gizlice kürtaj oluyor. Hükümetimiz ve erken evliliğe karşı olanlar bu durumlara engel olmak için ne yaptılar acaba “
Şu yaş mevzusunu çok tekrar ettim etmeyeceğim 15 -18 yaş örnekleri bir tutarsız zaten , evlilik yaşını söyledik.
Kanunlarla ergen gençleri durduramazsınız yani bu tespiti neye göre yapıyor anlamadım sanki toplumda ergeneliğe girmekle beraber kız ve erkek çocuklarında herhalde pek azı cinsel beraberlik yaşamıyormuş gibi bir anlatım. Bu bizim toplum ahlak anlayışımız ve örfümüze göre yaygın bir hadise değildir.Bunu ben şahsen kabul edemem. Ha yok mudur illaki vardır ve hatta artıyor da olabilir. Ama bu üslup neyi çağrıştırıyor takdirlerinize bırakıyorum.
Bir lisenin ardında eczanesi olan bir hanım o kadar çok liseli kızlar hamilelik testi almaya geliyor ki inanamazsınız “ demiş kusura bakma Sema Hanım’da el insaf bu tip olayları genele teşmil etmek insafsızlıktır .
Zaten bu hadiseler böyleyse ki yaygınlığına inanmıyorum toplum bitmiştir o zaman , bu kabul edilemez bir önerme neye nefes tüketiyoruz. Adeta sanki fuhşiyata batmış bir toplumda yaşıyoruz gibi bir ifadeler , bunlar kesinlikle gerçeği yansıtmıyor , genelecek hususlar değil.
Devamı hamile kızlar çocuklarını çöpe atıyor , kürtaj oluyor falan filan ( çok sayıda liseli kız geliyorsa çok sayıda yaşanıyordur herhalde bir istatistik sunsaydı haberdar olurdu ama iddia boyutunda )
Orhan Pamuk bir kitabında birkaç ekstrem hadiseyi öyle bir anlatmıştı ki hatta bir yazarımız çok ağır bir yazı yazdı sanki bütün Türkiye bu ahlaksızlığı işliyormuş gibi diye görende bütün liseli kızlar kürtaj oluyor , hamile kalıyor çocuğunu çöpe atıyor falan.
Başta şunu diyeyim velev ki doğru olsun yaygın olsun bu üslup kötü , bu liseli kızlar bilmem ne bu tür betimlemeler bir kere yanlıştır , hoş değildir.
Tutarsızlık 8 :
Efendim cinsel istismar suçu ile evlilik ve evlilik yaşının bir ilgi ve alakası yoktur. Burada esas tartışılması gereken hususları tartışmıyoruz.
Cinsel istismar suçunun yaşına ilişkin yine çeşitli hatalı görüşler öne sürüyor , son düzenlemede bildiğim kadarıyla yaş aralıklarında bir değişme değil cezalarda artış var.
Cezaları eleştirelim , yargılama ve ispat usullerini eleştirelim ama oradan evvel yine yaşa takılıyoruz.
Tutarsızlık 9 :
Yaşanan hadiselerde ailenin sorumluluğu vurgusu da olmalıdır , devlet her ne kadar bu işin bir tarafıysa da aile en önemli tarafıdır.
Okullar karma diye ailenin sorumluluğu kalkmaz.
Okullar karma ise teknoloji her türlü buluşmayı kolaylaştırıyor.
Eve giriş çıkış saatinden tutun bir çok alanda aileler eğitim ve ahlak konusunda en birinci sorumluluğa sahiptir.
Bu konuda topu kimseye atmaya gerek yok erken evlenecekse de sorumluluk ailededir, evlenmeyeceksede.

ÇÖZÜM
Konu uzarda uzar lakin bir yerde kapatalım.
Cinsel istismar yani cebren cinsel saldırı illaki suçtur hele bu bir çocuğa yöneldiyse en ağır ceza verilsin.
15 yaş altı evlilik yahut cinsel beraberlik mevcut halde suçtur bunun çözüme kavuşturulması da gerekmektedir.Kavuşturulması rıza yaşı denilen yaşın 14 yaşa veya başka bir yaşa çekilmesi değildir
18 yaşa kadar imam nikahını tavsiye etmek hele hele hiç değildir.
Çözüm iki hususun öne sürülmesiyle mümkündür.
Birincisi evlilik yaşının 15 veya 14 yaşına düşürülmesini talep etmek.
İkincisi 15 yaş altıda evlilik hadiseleri yaşanabileceğinden eğer evlilik iddiası ile bir adli süreç başlamışsa bu evlilik yasal alt yapıya kavuşturulmalıdır.
Bu konuda savcılık , ceza mahkemesi ,aile mahkemesi ve çeşitli uzmanlar evlilik birlikteliğinin yaşandığını , her hangi bir cebir ve tehdit durumunun olmadığını , kızın , erkeğin akıl ve ruh sağlığının evlenmeye elverişli olduğunu , tıbben evlenmelerinde sakınca olmadığını falan tespit ederek bu evliliği tescil etmeleri gerekir.Öyle imam nikahıyla falan bir süreç geçirilemez.
Burada en fazla sorun yine bu tip bir tescil hadisesinin yapılamaması ve kaçma gibi hadiselerde cezalarda karşımıza çıkacaktır.Bu bir ceza hukuku konusudur ve önceki bir yazımda da yazdım kız kaçırma vb gibi hadiseler yahut evlenme amacıyla cinsel beraberlik gibi suçlara daha az ceza verilmelidir.Bu husus çocuğun cinsel istismarı kapsamında değerlendirilirse çok ağır cezalara sebebiyet vermekte ve pek sosyolojik gerçeklerle bağdaşmamaktadır.
Çocuğun cinsel istismarı suçu denilen suç sadistçedir , sapıkçadır , zalimcedir bunun ayırt edilmesi lazım.

Evlilik Yaşından İtibaren Evlilik Birliğini Baltalayan Düzenlemelerin Acilen Temizlenmesi Gerekir.
1-Medeni Kanun’da ki eşitlik adı altındaki bazı düzenlemelerden vazgeçilmelidir.
-Koca , evlilik birliğinde ailenin reisliği konumu almalıdır. Bu bir zorbalık anlamında değil bu bir temsil yetkisi ve istişare sonucunda da nihai karar yetkisi anlamındadır.
-Edinilmiş mallara katılma rejimi kaldırılarak yeniden mal ayrılığı sistemine dönülmelidir.
-Süresiz nafaka kaldırılmalıdır.
-Sözlü şiddet , ekonomik şiddet , psikolojik şiddet gibi ifadelerle tamamen bir tarafın subjektif iddiaları ile herhangi bir uzmanca değerlendirilmeyen iddialar baz alınarak boşanma kararı verilmemelidir.
-Anlaşarak boşanma zorlaştırılmalıdır.
-Ortak velayet hükümleri düzenlenmeli , boşanma durumunda babayı devreden çıkaran sistem terk edilmelidir.
-Evlilik yaşı yeniden düzenlenmelidir.
-Sadakat yükümlülüğü ciddi anlamda düzenlenmelidir.
2-Türk Ceza Kanunu’nda düzenlemeler yapmak gerekir.
-Zina suç olmalıdır.
-Fuhşa kolaylık sağlamaya ağır cezalar verilmelidir.
-Çocuğun cinsel istismarı ile erken evlilik hususu bir birinden ayrılmalıdır.
-Cinsel istismar iddialarında titizlikle inceleme yapılmalıdır basın yaygarasından uzak ihtimamlı bir yargılama ile bu süreç bitirilmelidir.
-Ülkede yer alan psikolog , pedagog vb tıbbi hizmetlere ilişkin kurumlar iyileştirilmelidir.
-Kız kaçırma suçu ayrı bir düzenlemeye konu olmalıdır.
-Cinsel taciz vb gibi isnatlarda yargılama son derece titizlikle yapılmalıdır , ispat edilmeyen hususlar cezalandırılmamalıdır.
3-Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Adlı Kanun değiştirilmelidir.
-Şiddet tanımı netleştirilmelidir. Her türlü şiddet adı altında her türlü iddiayı kabul eden bir mekanizma ve kanun dili olamaz.
-Müşterek konuttan uzaklaştırma tedbirinin en sık başvurulan keyfi bir tedbir değil en son başvurulacak gerekçeli bir tedbir haline getirilmesi gerekir.
-Şiddet durumunda kişiler rehabilite sürecine sokulmalı ve emniyet , adliye gibi mercilerden olabildiğince uzak tutulmalıdır.
4-Kadına pozitif ayrımcılık adı altında aileyi sarsan kanun yapma dilinden vazgeçilmelidir.
5-Ülkede çocuğun cinsel istismarından kaynaklı vakaların gündeme gelmesi ve toplumda güvensizlik oluşturacak basın yayın ve haber diline ceza verilmelidir.
6-Toplumun örf ve adetine aykırı ithal düzenlemelere son verilmelidir.
7-Aileyi ve kadını korumak amaçlı bakış açısından aileyi , çocuk sayısını teşvik eden ve yağı yere basan uygulamalara geçmek gerekir.
8-Din adamları ve her türlü umuma mahsus konuşmalarda evlilik , evlilik yaşı , kadına karşı betimlemeler vb gibi konular ciddiyetle konuşulmalı ve espri malzemesi ve sululuk içeren yorum ve ifadelerden uzak durulmalıdır.
9-Evliliği sarsıcı fikirler üreten her türlü yorum , görüntü , dizi , film vb yasak kapsamına alınmalıdır.
10-Alkol , uyuşturucu , kumar başta olmak üzere ponografi ve müstehcenlikle mücadele edilmelidir bu hususlarda denetim artırılmalıdır.
Mehmet Emin Başalp

SEÇİM İTTİFAKI

Son günlerde seçim ittifakı meselesi gündeme gelince nasıl bir usulde ve yasal zeminde yapılacağı konuşulur oldu.Net , sade ve ülkemize uygun bir seçim ittifakı nasıl olabilir biraz kafa yoralım.

Seçim ittifakının çatı bir platform veya isim altında yapılması kanaatimce ülkemiz şartlarına uygun değildir.Karmaşık bir oy pusulasına yol açar. X ittifakı yazacak ve altında parti isimleri olacak bu seçmene yabancı gelebilir.

Onun yerine partilerin amac ve nedenlerinide sorgulamayan sadece YSK nezdinde parti temsilcilerinin imza koyacağı karşılıklı kabule dayalı bir ittifak tutanağı yeterlidir , her parti kendi logosu altında ayrı ayrı oy pusulasında yer alır ve oyları toplamı ittifak oyu olarak kabul edilir.

Yukardaki mesele işin kolay kısmı devamı meseleler ise daha karışık , birincisi sistem barajlı mı olacak ? Barajsız mı ? Barajsız bir ortamda , dar bölge sistemide yoksa ittifak çok anlamlı değildir , ittifakın temel amacı seçimden güçlü çıkmak bu  nedenle temsil sorunu yoksa ittifak ihtiyaç olmaktan çıkar.

Bu nedenle barajlı bir ortamda ittifak seçeneğini kabul ederek ülkemizde devam eden % 10 seçim barajının uygulanacağını var sayarak yazıya devam edelim.Hal böyle olunca %10′ u gecen ittifak oyları barajı geçmiş sayılır.

Şimdi gelelim en netameli konuya milletvekili listesi nasıl olacak , milletvekilleri nasıl dağıtılacak. Burada en kolay yöntem ittifakın ortak bir liste belirleyip sunması ve oylara göre vekillerin seçilmesi bu bir parti altındaki gayriresmi ittifakın sonuçlarına benzemektedir.

Fakat burada bir sorun vardır %5 oy oranı olduğu varsayılan bir partiye seçilebilecek yerden oy oranı ile orantılı aday listeye konuldu , secim sonucu bu parti % 0,5 oy aldı , ittifakta barajı geçtiği icin listelerden meclisin %10’u kadar vekil sectirdi. Bu öngörülemeyen durum sebebiyle siyasi bir huzursuzluk olacağı aşikardır , ittifakın çok oy alan partiside az temsil kazanabilir.

Bu durum nasıl ber taraf edilebilir.Kanaatimce her parti ayrı liste vermelidir.Baraj için ittifak toplam oy oranı , vekil icin ise sanki ittifak yokmuş gibi hesap yapılmalıdır.

Buna şöyle bir örnek verelim bizde malum hemşericilik önemli ya bir partinin genel başkanı memleketinden % 25 oy alıyor ama ülke geneli aldığı oy %1 , ittifak olmasa barajı geçemez ve 0 milletvekili çıkarır ama ittifakla A ilindeki %25 oy oranı boşa gitmez duruma göre o ilden 1,2,3 vekil çıkarabilir ve temsil kaabiliyeti kazanır.

Bu durumda küçük partiler lehine olduğu için bu düzenlemeyi bertaraf etmek için ya %5 – %10 civarı , her bir parti icin ayrı ayrı   ( ittifak için değil ) il barajı getirmek yada bir secim bölgesinde birinci olan partiye ekstradan 1 milletvekilliği vermekle çözülebilir.

Benim aklıma gelen hususlar bu sekilde olup basit , karmaşık olmayan , az oy oranlı olan partilere temsil hakkı veren , oyu fazla olan partilerede istikrarı bozmayacak şekilde temsil gücünü düşürmeyen bir dağıtım modeli içeren bir ittifak formülü düşünülmelidir. 12.01.2017

Mehmet Emin Başalp

KUDÜS’ÜN DERVİŞİ OLMAK

Tasavvuf denilince akla ilk gelen kavramlardan biri zühddür. Kudüs için bir Selahaddin Eyyubi arıyoruz işte Selahaddin Eyyubi hayatını zühd içinde geçiren biriydi.
O zaman emirde de ,memurda da , askerde de zühd mutlaka olacak.Dünyaya dalıp kudüs kurtarılamıyor.Tabii ki , ticaret olacak , kültür olacak , sanat olacak ama hepsi Allah rızası için , ümmet için olacak.

Selahaddin Eyyubi döneminde tasavvuf zirve idi bu dönemi araştırın bir çok isimle karşılaşırsınız.Sühreverdi Hz’leri , Muhiddin Arabi Hz’leri gibi.Selahaddin Eyyubi batıni tasavvufla mücadele eden , ülkede pek çok tekke inşa eden , medrese tekke birlikteliğini sağlamış bir devlet adamıydı.Derviş hazır askerdir denilmiş batıni anlamı ahirete hazır zahiri anlamıda her zaman cihadada hazır kimse demektir. Oysa dervişliği miskinlikle bir arada anılır hale getirmek , dervişliği siyasetten , askeriyeden , ekonomiden , hayattan uzaklaştıran bir anlayış tasavvuf olamaz bu olsa olsa felsefi bir ruhbanlıktır.Derviş yiğit olur , mücahit olur , sesi gür olur , korkusuz olur , akıllı , ferasetli , basiretli olur.
Derviste evvela kafa olması gerekir ,Resullullah’ın ashabı gibi olması gerekir , eline kılıcını , kitabını ,malını mülkünü alıp tebliğ için fedakarlık göstermesi gerekir.
Mıymıntı dervislik , pasif dervişlik , düşünmeyen , akletmeyen dervişlik bir işe yaramaz topluma yük olur dinde ifsada sebep olur.

Kudüs için mutasavvıfların yükü ve misyonu ağırdır toplumu zihnen hazır etmesi gereken mutasavvıflardır.O zaman mutasavvıfların bu bilinçle hareket etmesi gerekir , toplumun ani reaksiyonlarına , geçici çözümlerine meyletmemesi gerekir.Tasavvuf eğer sürüklemiyor , sürükleniyor ise bir yanlış var demektir.

Ulema ihtilafa düşersede , siyasiler ihtilafa düşersede mutasavvıflar ihtilafa düşmemeli , taraf olmamalıdır , mutasavvıfların tarafı birliktir , vahdettir.Şöyle bir yanlış anlaşılma olmasın mutasavvıflar ayrı bir grup ayrı bir yol filan değildir bütün müslümanlar birdir , mutasavvıf olmak farklı bir metoddan eğitim almak o eğitimin gerekliliği olarak topluma o yönden telkinde bulunmaktır.

Mutasavvıflar emirleride uyarabilir , yol gösterebilir bunlar usulünce , üslubunca yapılan işlerdir.

Mutasavvıflar toplumuda uyarmalıdır lakin örnek olmadan tesiri olmaz kendi zevki safada olanın , dünyaya meyletmeyin demesi trajikomiktir.

Mutasavvıflar toplumu uyanık tutmalıdır.Mutasavvıfların avam gibi hadiselere şaşırma lüksü yoktur , sen toplumun öncülüğüne soyundaysan sen gafil olamazsın o zaman halka ne vereceksin.Mutasavvıflar erken uyarı sistemleri gibi toplumun sigortası olmak zorundadır.Şaşkınlar topluluğu olurlarsa geçmiş olsun.

Mutasavvıflar şekli şemali seromoniyi temel mesele haline getirmemelidir. Esas gaye Allah’ın dinine hizmet ise kendilerine hizmet ettirme gibi bir misyon tasavvufta olamaz.Tasavvuf folklor , kültür , merasim derekesine düşemez.Tasavvuf zamanın ruhuna uygun metod ve anlayışla ancak hayat bulabilir. Bu aşamayı aşan mutasavvıflar topluma öncü olabilmişlerdir.

Öyle bir tasavvuf olacak ki , Anadolu’nun fethini stratejik görüp dervişlerini sevk edebilecek , Harakani Hz’leri gibi yeri gelince elde kılıç harbte şehid olacak.Ahi Evran gibi Moğol tehlikesini sezecek tedbir alacak.Sapkın görüşlere İmam-ı Rabbani gibi set çekecek , İngiliz işgalini sezinleyip Halid-i Bağdadi gibi aman Osmanlıya sahip çıkın diyecek. Emperyal oyunlara karşı Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevi gibi Abdülhamit Han’ın yanında duracak. Müslümanların gelişmesi ve güçlenmesi için Mehmed Zahid Kotku gibi parti kurdurtacak. Küresel hain çetelere karşı milletini yeri gelecek yapılacak bir seçimde büyük bir ferasetle uyarabilecek. İmam Şamil gibi bir millete önder olup bir avuç mücahidle çarlara dahi kök söktürecek.Ömer Muhtar gibi köy köy gezip imkansızlıkla cihad edip şaşırtacak.İkbal gibi milletine ruh verecek. İstanbul’un fethini Akşemseddin gibi teşvik edecek , unutulan Roma’nın fethi müjdesini Es’ad Coşan gibi tekrar hatırlatacak.İşte Kudüs içinde aynı ruhtan mutasavvıflar hiç bir şeyden geri durmazlar.

O zaman şu soruyu biri sorabilir niye bir öncü çıkmıyor ? İşte burada bir nüans daha var sabır ve sebat. İşler sihirli bir değnekle anında olmuyor , tedricilik var. İstanbul’un fethi , İstanbul’u fethedelim demekle olmuyor , gemiyi karadan yürütecek azim lazım , irade lazım. Kuşatmayı kaldıralım diyenleri idare etmek var , askeri teşvik etmek var , dua var ve hepsinden evvela Allah’ın takdiri var.

Kudüs konusunda Resullah’ın müjdesi var mı ? Var ,imanınız var mı ? Olması lazım.
Müslümanlar geri mi kaldı evet geri kaldı hem zihnen , hem siyaseten hem ekonomik olarak.O zaman bunları güçlendirmek için temel atmamız gerekiyor.
İnsanların sorgulayıp farkında olması için teşvik gerekiyor ,düşünemeyen , algılayamayan ,kritik edemeyen bir toplum başarılı olamaz.

Helal yaşayamayan bir toplum başarılı olamaz. Kur’an dan ,sünnetten uzaklaşmış hurafeye saplanmış bir toplum başarılı olamaz.Zinde olmayan , bedeni kuvvetli olmayan bir toplum başarılı olamaz.

Dağılmış , bir birine düşmüş bir ümmet başarılı olamaz. Dara düşünce düşmanlarıyla ittifak eden bir islam toplumu başarılı olamaz.
Müslümanlarda birleşme iradesi olmalıdır.Müslümanlar niye birleşemiyorlar ? Müslümanlar şuanki çağımızın algı ve anlayışının tesiriyle İslamı , islam dışı coğrafyayı , dünya gidişatını , geçmişi ve gelecek zamanı planlamayı tam kavrayamıyorlar. Kavrama sıkıntısı had safhada olduğundan ümmetin bölünmüşlüğünüde kavrayamıyorlar. Ümmetin dağıldığını kavrayabilsek bir anti reaksiyon olarak birleşme iradesi oluşabilir. Bu kavrama hususunda da mutasavvıflara büyük işler düşüyor.İslam düşünce yapısının sağlıklı mimarları mutasavvıflardır. İslam toplumu felsefeciler , filozoflar eliyle değil mutasavvıf düşünürler eliyle aşama kaydetmiştir bu hususu günümüzde dillendirmemek vahim bir hatadır.Mutasavvıf düşünürlerin etkisi azaldıkça sığlık ve sertlik artmaktadır.Bakınız cehalet demedim çokda iyi ilim sahibi olabilirler ama bu ilimde ayrıştırmaya hizmet edebilir.

Müslümanlar ekonomik olarakta dayanışma içinde olmalıdır aksi halde sömürülürler.Bu hususta müslümanlar bireysel şuuru artırmalıdır. Hem kazanma hem paylaşma hususunda müslüman ahlakı tam olmalıdır.Mutasavvıfların topluma hizmet müesseseleri , gönüllü çalışmaları ,yardım mekanizmaları ve vakıf medeniyetimiz fırsattır.Burada müslümanlar varken bilmem şuradaki müslümana yardım gidiyor gibi eleştiriler basiretsiz bir eleştiridir.
Hülasa müslümanın derdi olmalı ,ideali olmalı. Sabah işine giden , akşam dizisini izleyen değil aktif müslümanlar olmalıyız.Mutasavvıflar işte bu devinimi ve zemini sağlama konusunda mahirdirler. Bunu ancak tabii hakiki mutasavvıflar yapar , mistik miskinlerin bu işlerle alakası olmadığı için onlardan ancak hikaye ortaya çıkar.

Yukarıdada bahsettim mutasavvıflar ne ümmetten ne diğer kişilerden ayrı bir grup sadece eğitim metodu farklı , farklı donanımlara sahip kişiler onlar acaba ne yapabilirler diye bir fikir teatisi yaptık sözlerimiz çok genel nitelikli bu işlerin pratiği ise nice detaylar ister. Bu işler sadece mutasavvıflar ile olmaz Kudüs özgür olacaksa ümmetin her ferdiyle olacak burada mutasavvıflar nasıl hızlandırabilir onu düşünmeye çalıştık zira bu ışık mutasavvıflarda vardır , küllenmiş görülebilir belki ama aniden parlayıverirde.

Yazının başına dönelim zühde ihtiyacımız var.Zühde dönelim. Bugün kendimizi ancak zühd ile frenleyebiliriz ,toplumun her kesiminin zühde ihtiyacı var , zühd bir süre sonra Allah’ın izniyle başarıyıda getirir hatta yakın tarih bile buna şahittir. Gevşeklik ,savsaklık , nefse uymanın sonu duyarsızlık ve korkaklıktır.

Gelin birazda Kudüs’ün dervişi olalım. Kudüs bir mürşid gibi bize sesleniyor.Derviş kelime manasına inersek dilenci demek ,bu günden sonra daha fazla Kudüs için dilenelim , dilencinin kapıya tutunduğu gibi Kudüs için bir seyler yap diye müslümanlara tutunalım ,bırakmayalım.Yola çıkalım yorulmayalım.

Kambersiz düğün olmaz demişler , Kudüs yeniden ele geçerken dervişler , mutasavvıflar olmayacak mı , tabii ki orada olacağız , geri mi kalacağız o zaman ne duruyoruz , de haydi hazırlıklar başlasın.10.12.2017

Mehmet Emin Başalp

Kerem Bey’in Kitabı

Kerem İşkan Bey’i uzun zamandır gazete yazılarından , sosyal medyadan takip ederim.Yazılarınıda beğenerek okuyordum.Bir kitap paylaşımı yapmıştı ” İnsan Tarihleri ” adıyla.Konyalı yazarlarada ilgim var bu kitabı mutlaka edinmeliyim diye düşündüm ve bir irtibat vesilesiyle sağolsun imzalı bir kitabını hediye etti , kendisine çok teşekkür ediyorum.Hem teşekkür hem kitap üzerinden de olsa bir kaç kelam etme ihtiyacı hissettim.

Kitabın konusunu açıkçası merhum babasının hayat hikayesi zannediyordum birazda merakımı bu celbetmişti. Fakat kitap Kerem Bey’in gazete yazılarından bir seçki.Bu yazıların bir çoğunu okumuştum fakat yeniden keyifle okudum , okumadıklarımda varmış ” Masum Konyalı” gibi hayli güldürdü beni.

Kitaptaki seçkilerde merhum babası ile ilgili yazılmış olan yazılar var hatta ağırlığı teşkil ediyor. Şahsen Kerem Bey , ölüm , cenaze , sâla , cenaze evi , mezar , mezarlık ziyareti , ayrılık gibi konularda etkileyici yazılar yazıyor.Bu konularda yazı yazmayı ben çok zor görürüm.Zira muhafazakar görüşlere sahip yazarlarımızın bir çoğu duygusal yazı yazamazlar bende maalesef bundan muzdarip biriyimdir. Bir grubuda musahabe tarzından hoşlanır onlarda eski günlerin güzelliklerinden bahsederler. Ehh pek çoğuda hamaseti sever. Güzel tasvirler iyi nasihatler vesaire bunlarda becerikliyizdirde biraz insani yönümüzü ihmal ederiz.Kitap sanırım bu sebepten mütevellit ” İnsan Tarihleri ” adını almış galiba.

Yine muhafazar yazarlarımızda , başa gelen trajik hadiselerden, fakirlikten , çalışma hayatındaki zorluklardan,ekonomik sıkıntılardan , gurbetten , emekten , emekçiden falan pek bahsedilmez veya başkalaştırılarak bahsedilir. Kerem Bey’in bu konularda da üslubunu başarılı buluyorum.

Konu yine ölüme , cenazeye falan gelecekte bizde küçüklüğümüzde rast gelmiştik , cenaze evde yıkanırdı sanırım gasilhaneler o dönemde de vardı ama ev duruken gitmesi abes görülüyordu. Necip Fazıl’ın şiirinde bahsettiği isli kazanla filan işte su ısıtılıyordu bahçelerde.Artık bunlar kalmadı steril gadilhanelerde yıkanıp hazırlanıyor mevtalar lakin tahayyül dünyamızda daralıp gidiyor. Yeni nesli ben bu konulardan dolayı talihsiz görüyorum.Kerem Bey bu konuları gündemde tutuyor , tutmak lazım.

Konya değil eski tarihiyle yakın tarihiyle adetiyle , örfüyle , yaşantısı ve insanlarıyla bile hayli zengin konular içeren bir memleket bu nedenle iyi bir kalemin elinden çok güzel eserler çıkar yazmaktan çekinmemek lazım , teşvik etmek lazım, ele kalemi , klavyeyi alıp yazmak lazım.
Esasında bu kitapta yok ama Kerem Bey’in at çiftliği kurma macerasını anlatan bir kaç yazısı benim en beğendiğim yazılarından.Kerem Bey yazmaya devam ediyor , uzun yıllar yazmasınıda temenni ederim , gazetecilik , yazarlık hayatında da başarılar dilerim.12.11.2017

Mehmet Emin Başalp

ŞEHİR TARTIŞMALARI
Son yıllarda ve günlerde hızla artan bir şehirleşme tartışmaları var.Herkes mesleğince , meşrebince bir hususu dile getiriyor illaki haklılık payları hepsinin vardır ama özünü atladıklarını düşünüyorum. Köy kutsamasından , romantik taleplere ayağı yere basmayan çıkarımlar ve çözüm önerileri de cabası . Bir şehri sırf yapılaşma üzerinden değerlendirmeye tutarsak yanılırız. Konunun merkez noktasının insan olduğunu düşünüyorum.
Şehirlerimiz betonlaştı , her taraf apartman doldu , siteler yapıldı trafik çilesi falan filan diye şikayetler ardından efendim eskiden komşuluk vardı şu vardı bu vardı hep bunlar yüzünden kayboldu gitti. Etkisi var mıdır illaki vardır . Lakin şimdi şehrin hepsi bahçeli müstakil evlerden oluşsa yeniden muazzam bir komşuluk mu oluşacak ? Bahçeli evler olsa çocuklarımız , gençlerimiz ev ahalisi tabiat ile iç içe mi yaşayacak ? Bunları dejenere eden yok eden başka faktörler , komşuluğun sebebi insanların geçmişte bir birine olan ihtiyaçları idi bu hem maddi gereksinimler hem de sosyal gereksinimlerdi.Artan refah ile artık herkesin her şeyi var ve komşuya ihtiyaç kalmadı sosyalleşecek de bir çok şey bulduk.Bahçeli evde çocuklar bahçede oyalanacaksa evde bilgisayar ve telefonla kim oynayacak ? Sadece siteler , apartmanlar değil modernizmin getirdiği yaşam kültürü bizi bir değişime itti , itiyor. Evvela insanların bu sorgulamayı yapması lazım.İnsanların başını kaldırıp o modernist dünyadan ayrılmaları lazım.
Mahalle kültürü denilen şey çalışmayan annelerin kadınların olduğu bir kültürdü mesela şimdiki kadının toplumdaki yeriyle o mahalle yeniden yeşil bahçeli evlerle , müstakil binalarla falan geri gelir mi ? hayal edenler var fakat ancak beklemeye devam edebilirler. Çocuğuna anaokulundan , ilköğretimden , üniversite ve daha fazlasına , dil eğitiminden çeşitli aktivitelere bir kariyer hedefleyeceksin ama ahh ne güzeldi o mahalle keşke öyle olsa idealinde olacaksın , kardeşim o günler geçti bin kerede olmaz yüz kere de olmaz o mahalle senin kariyer planlarına izin vermez.Sana steril yerler lazım.Şehir seni dönüştürmedi sen şehri kendine göre dönüştürdün. 1950’de Konya merkez nüfusu 157.000 yıl 2017 1.300,00 olmuş. Nostalji hastalığı nedeniyle 157.000 nüfuslu bir şehrin güzelliklerinden bahsediyoruz , ihtiyaçlarından bahsediyoruz , şartlarından bahsediyoruz.değişen çok şey var değişimlere karşı direncini oluşturamamış insanlar var esas vakıa bu.

 
Eski şehirlerimizde nüfus az olmakla beraber büyük camiler şehrin merkezinde olan ulu camiler , çarşı camileri vesaire idi burası şehrin zaten kozmopolit yeri olduğundan büyük olması sorun teşkil etmez oysa mahallelerde cuma namazı bile kılınmayan mescitler vardır. Mescidin kapasitesi belli , alacağı kişi belli iyi kötü giden gelen bir birini tanır. Şimdilerde cami yok mu var , hatta sayısı son derece abartılmış şekilde bir cami yapımı var.Boyutu son derece abartılmış camiler var.Sitelerin , yeni toplu konutların arasında nüfusa orantılı olarak güya koca koca camiler yapılıyor.Bu boyutta camilerde insanlar bir biriyle falan tanışacak bir cami cemaati kültürü oluşacak bu mümkün değil nitekim de oluşmuyor , küçük küçük camiler yapılsa belki daha uygun olurdu diye düşünüyorum. Düzenli , intizamlı olunca bir şey aynı etkiyi doğurmayabilir.

 
Şehirlerimizden mezarlığı niye attık buda yine betonla , gökdelenle , apartmanla şunla bunla ilgili değil modern imar anlayışı da kusura bakmayın bu bizim anlayışımız değil.Bizim camilerimizin etrafı hazire idi , mezarlık idi , mezarlık şehirle iç içe idi.Şimdilerde planlama yapılan yeni modern yüzbinlerce insanın yaşadığı alanlarda mezarlık en dışarıda yüksek duvarla çevrili. Sekülerleşme bunu getirdi bu sekülerleşmeyi artırdı vesaire derken Yahya Kemal’in dediği gibi Türkler ölüleriyle beraber yaşayan bir milletken bize bir şeyler oldu ne olduysa azar azar oldu , uzaklaştık artık yaşamıyoruz.Şimdilerde kürsülerden hocalar ölüm var diye feryad etse ne fayda şeyhler rabıta yapın dese ne fayda ,insanların tahayyülü daralmış neyi hayal edecek. Şimdilerde de cami etraflarına neden defin yapmayalım neden apartmanların , sitelerin arasında da bir mezarlık alanı planlanmasın bunlar zor şeyler değil. Reşat Nuri Güntekin’in , Çalıkuşu romanı’nda , Feride’nin Zeyniler köyü , mezarlık , cenaze falan gözlemlerini bilirsiniz. Steril yaşamak isteyenler için 1800’ler de de imkan vardı pek ala. Bu zihniyet apartman beton doldurmak suretiyle dönüştürmedi şehirleri başka yerden dönüştürdü şehirleri. Kendilerince insanları mutlu eden şeyler göz önüne , insanları mutsuz eden şeyler dışarıya atılmıştır.İlgiyi yola , köprüye , siteye , rezindansa , avm’ye çekersek ruhu oluşturan hususları unuturuz. Hastaneler şehrin içinde olsun , huzurevi de şehrin içinde olsun insanlar görsün mezarlık şehrin içinde olsun şehre ruh veren , tahayyülü geliştiren şeyler birazda bu olsa gerek.

 
Şehirlerimizde yeniden o kadim kültürümüzün canlandırılmasını istiyorsak bir yerlerden dokunmaya başlayacağız.Ama bunlar işin özüne yönelik olacak bir birinin karşıtlığıyla ortaya konulan şeyler istenilen hususları doğurmadığı gibi başka başka sorunlarda çıkartabilir.Önemli olan ikame hususunu çözebilmektir. Bu ikame gelişmeler durumu da düşünmeyle olur , düşüneceğiz.İyi ve yozlaşmamış bir şehir hayatı kurmak istiyorsak değişikleri iyi planlamalıyız.
13. yy ve 14. yy için hamam şehirde bir anlam ifade ederken bugün bir anlam ifade etmemektedir. Şehirlerimizde yüzme havuzlarımız yoktu günümüzde gayet güzel yüzme havuzları inşa edilmeye başladı. Daha fazla yaygınlaşmasını da isterim.Fakat bu yüzme havuzlarının bir kültürü var mı ? yok , kimi vakit geçirmek , kimi zayıflamak kimi yüzme öğrenmek birazda spor amacıyla gidilen , bazılarının sadece suyun içinde dolaştığı , havuzun ticari bir kaygıyla işletildiği ruhsuz yapılar. Detayına vakıf değilim ama Avrupa’da misal binicilik yahut Amerika’da beyzbol kulüpleri filmlerden gördüğümüz kadarıyla bir sosyal yaşam alanı , insanların oraya üye olmakla bir prestij elde ettiği , arkadaşlığın oluştuğu , spor amacının ön planda da tutulduğu , kimi zaman sosyal sorumluluk projelerinin yapıldığı bir mekan. Şimdi bizde neden x yüzme havuzu üyeleri ağaç dikim organizasyonu yapmıyorlar demek ki mekan bir ruh vermiyor bir amaç oluşturmuyor neticede insan faktörü gerekli .

 
Bazen medyada görürsünüz ahilik haftası vesaire bir iki folklorik gösteri falan bu tip organizasyonlarla ne ahilik canlanır ne esnaf ahlakı gelişir , Avm kültürüne karşıyız demekle de bu iş olmaz neden bir alışveriş merkezimizde çalışan kadınlar , erkekler için ahlaki , ailevi , dini bir takım eğitici çalışmalar yapılmaz.Bunun için birileri ön ayak olsa bu çalışmalar başlamaz mı , pek ala başlayabilir. Bu bir ahilik çalışması olmaz mı ? birilerinin başlatması lazım. Ahilik bedestende vardı vesaire gibi nostaljik takıntılarla da bir yere gidilemez istenirse şimdi de pek ala her yerde olur.
Site yöneticisi sadece sitenin çöpüyle , ısınmasıyla ilgilenmesin , ortak komşuluk organizasyonları da düzenlesin. Ülkemizde binlerce STK var çeşitli hayır hizmetleri yaparlar bir kerede sosyal yaşam alanları , park alanları , bahçeler veya tabiata ve şehrin dokusuna uygun binalar yapsalar olmaz mı ? Zihni çerçeveyi değiştirmek lazım.Ülkede hocalar , cemaatler , tarikatlar vb trafiği de önemseyebilirler , bisiklete binmeyi teşvik edebilirler ben duymadım şimdiye kadar ama keşke olsa. İnsanı merkeze almaları gerekir. Şehir ve şehirliliği önemseyen , anlatan , yerleştiren bir algı yok.Hocalarımız ekran başında imsak tartışmasından , mezhep tartışmasından öteye gitmiyorlar. Kardeşim şehirde hak nedir , saygı nedir , tahammül nedir , edeb nedir , komşuluk nedir bunlar çok mu önemsiz konular ama heyhat bulabilene aşk olsun. Fütüvvetnameler acaba niye yazıldı da şimdi niye yazılmıyor. Çünkü oraları aştık İmam Maturidiler yetiştirmekle meşgulüz.
Kadın , erkek , öğrenci , genç , zengin , fakir , eğitimli , eğitimsii şehrini sevecek , şehrine katkı sağlayacak. Bu şartlar altında her şeyin en iyisi yapılsa dahi ne olur fanusta yaşayan ruhsuz insanlar topluluğu oluruz.Şekle takılmadan şeklide yaşantımıza uygun hale getirip şehri ve şehirde yaşama kültürünü yeniden yerleştirmenin yollarını aramalıyız ama önce insan diyerek. 10.11.2017
Mehmet Emin Başalp

KARS NOTLARI

Yaz aylarında Ebu’l Hasan Harakani Hz’leri ile ilgili bir kaç metinle karşılaşmıştık. Bunlardan biri Düzceli Zahid El Kevseri Hz’lerinin eserinde idi , Zahid El Kevseri’yi bilen bilir , dini konularda dünya çapında bir alimdir. Eserine Harakani Hz’lerinin kabrinde yapılan duaların makbul olduğu seklinde bir rivayete yer vermiştir. Muhakkak duaları kabul eden ancak Allah-u Teala’dır.

Yine yazar Recep Koçak’ın internette de var bir yazısını görmüş yazıda Mehmed Zahid Kotku Hocaefendi’den rivayetle ” her insan ömründe bir defa bile olsa Ebul Hasan Harakânî Hazretleri’nin kabrini ziyaret etmeli, o da ona yeter’, dermiş! ” bu yazıları görünce yahû bir Kars’a gidip bu mübarek zatı ziyaret etsek , tarihi ani ören yerini falan gezsek diye 3-5 arkadaşla konuşurken bir anda hesaplı uçak bileti araştırıp Ekim ayına bilet aldık.Çok şükür ziyaret ve gezimiz bereketli geçmiş olup bu gezi notlarını siz değerli dostlarım için paylaşma gereği duydum.

Kars’a Ankara’dan uçakla gittik , Bir saatten biraz fazla süren bir yolculuk oluyor.İsteyenler için havaalanında araç kiralama şirketleride var. Ani ören yerine gitmek isteyenler için araca ihtiyaç var.

Havaalanından çıktıktan sonra doğruca rezervasyon yaptırdığımız öğretmenevine gittik , öğretmenevi büyük fakat biraz bakımsız , az bir ücret farkıyla konaklamak için otellerde tercih edilebilir , tarihi rus yapısı Katerina Otel’i de dışardan gördük , konaklanılabilir.

Kars’ta ilk olarak doğruca Hasan Harakani Hz’leri türbesine gittik.Türbe Evliya Camii’nin yanında , yeniden elden geçirilmiş yeni haline ilişkin internette bile görseller yok bu blog sayfamızda paylaşmış olalım.

Harakani Hazretleri tasavvufi gruplar için önem arz ediyor zira silsile denilen Peygamber Efendimiz ile sağlanan ilmi/manevi bağın 7.halkası ve esasında ilk dönemden Türkiye’de medfun en eski sufi piri. Bu açıdan da esasında tasavvufi çevrelerce sık ziyaret edilmesi gerekirken herhalde coğrafi uzaklıktan olsa gerek pek revacta olmuyor.

Hayatı vesaire detaylara girmeyeceğim fakat Harakani Hz’leri çok önemli bir ilk dönem sufi piri olması yanında müridleriyle beraber Kars’ın fethine katılmış ve burada şehid düşmüş bir mücahid. Anadolu’yu vatan edinmek için yola çıkan Selçuklu Sultanlarını teşvik etmiş , ahaliyi teşvik etmiş ve bizzat kendi de bu fütühatta yer almış.Allah gani gani rahmet eylesin.Feyizli , güzel bir mekan.

Böyle mücahid , alim ve veli za’atları ziyaret etmek hayatlarını okumak ve örnek almak gerekiyor.

Harakani Hz’lerinin türbe ziyareti sırasında öğle ezanları okunuyordu karşılıklı camilerden okunan ezan etkileyiciydi biz öğle namazını hemen karşısında yer alan ve camiye çevrilmiş olan Kümbet Camii’nde kıldık.Burası 12 Havariler Kilisesi olarak yapılan bir Ermeni Kilisesi , camiye çevrilmiş , yapıyı ben daha önceden bir takım sebeplerle Selcuklu konik türbe mimarisini etkileyen yapılardan olduğunu okumuştum.Bilhassa kubbe kısmı gerçekten bu yapı formunu andırıyor.İyi korunmuş bir yapı ve cami olarak ibadete açık olmasıda sevindirici.
Bu camiinin üst tarafında da Kars Ulu Camii bulunuyor biz daha sonra gelmek üzere ayrılmıştık fakat daha sonra kapalı olduğu için göremedik Ruslar bu camide müslümanalrı yakmışlar ve camiyi yıkmışlar kıble duvarında bu izleri görmek mümkün dediler.Bu türbe ve camilerin olduğu yer heybetli ve iyi korunmuş Kars kalesinin eteklerinde park/meydan gibi bir yerde bulunuyor.Etraf köhne yapılardan temizlenmiş nezih ve temiz.
Kars Kalesi’ni biz akşam görebildik , şehre hakim bir tepede , Kale’den Kars şehrini izlemek gerekiyor.Kars kalesine çıkan bu şehre bir daha gelirmiş gibi her şehrimizde bulunan klişe rivayetlerden burada da var.

Öğleden sonra Ani harabelerini görmek için yola çıktık , Kars’a 50 km kadar uzaklıkta , yol duble yol ve düz.Ani köyünü geçtikten sonra muhteşem Ani surları gözüküyor. Ani diğer iki tarafı derin vadi ve akarsuların kesiştiği bölgede ,kalan kısmı da yüksek surlarla kapatıldığı için zamanında oldukça güvenlikli bir bölgedeymiş.

Kale kapısından sehre girildiğinde sehrin tamamen harap olduğu ve terkedildiği anlaşılıyor.Sadece temel izleri kalmış. Ören yerinde sağlam kalan yapılar şehrin abidevi mekanları , kiliseler vs.

Ani ören yeri oldukca etkileyici , fotoğraflar bunu tam olarak yansıtamıyor. Biz ilk olarak Manuçher Camii’ne gittik , burasının Ani Sultan Alparslan tarafından fethedildikten sonra yapılan ilk camii olduğu söyleniyor.Camii derin bir vadide akan Arpaçay’ın yanında ve dik bir yamaca inşa edilmiş , penceresinden vadi ve karşıdaki Ermenistan toprakları gözüküyor.Camide sanırım mihrap kısmı tahrip edilmiş fakat kıble yönü belli burada taşların üzerinde namazımızı kıldık. Anadolu’ya ilk gelen ecdadımız binlerce sene ibadet ettiği bu cami gerçekten etkileyici.Sekizgen bir minaresi var , mimari şeklini orta Asya ve herhalde Ani yerel mimarisinden alıyor.

Camiden çıktıktan sonra Büyük Katedral olarak adlandırılan yapıya gittik.Burası da Sultan Alparslan’ın Ani fethettiğinde camiye çevirdiği Fethiye Camii olarak anılan yer , kubbe kısmı çökük fakat baya yüksek ve büyük bir taş yapı. Bu kiliselerde resim var mıydı bilmiyorum ama biz izlerine rastlamadık , tahminin yapıldığı dönemlerde ikona karşıtı dini cereyanın etkisinde olabilirler.Bu mekanda ise bir turist grubu kilise ilahileri söylemeye çalışıyordu.Sonradan öğrendik ki , Gürcistan üzerinden gelen Ermeni bir grupmuş. Sur dışında devasa bir Türk Bayrağı bu bayrak kanaatimce Ani’nin içine dikilmeli , ayrıca bir Selçuklu bayrağı da dikilebilir.Ani ören yeri gençlerimizce vb programlar dahilinde ziyaret edilmelidir.Ani bizim ecdadımızın şehid düştüğü Anadolu’ya ilk girdiğimiz yer.

Ani geniş bir alan her yerini detaylı gezmek vakit alıyor çok da vaktimiz olmadığı için her esere gidemedik , Bakireler Manastırı olarak adlandırılan yapı iyi korunmuş bir kilise.Bu kilisenin yanında önceki grup halay benzeri bir oyun oynuyordu yüksek müzikle , bizde mütevazi cep telefonu müziğimizle mehterle karşılık vermeye çalıştık.

Sadece temel ve sütunları kalan daire bir kilisenin kalıntılarını görüp , muhtesem surların etrafını dolaştık hava kararmaya yüz tuttuğu için ayrıldık , Ani’deki eserler daha geniş vakitte tümü ve detaylı şekilde gezilebilir. Gerçekten etkileyici ve anlamlı mekanlar.

Akşam namazı vaktinde Kars’a döndük , Kars malum olduğu üzere Caferi mezhebinden vatandaşlarımızın yaşadığı bir şehir , bir Caferi camisini merak ediyorduk.Kars Işıklı Camii’ne gittik. Camii Osmanlı mimarisi ile yenilenmiş ve büyük bir camii. Camiye girdiğimizde yabancı olduğumuzu anlayan bir amca bizi bilgilendirdi , muhabbet etti.Son derece güzel karşıladı ve hoş bir sohbet oldu.Namaz’ın kılınma şeklini anlattı , onların yatsı namazını cem edeceklerini ama bizim etmeyebilecegimizi belirtti.Nitekim biz yatsıyı kılmadık.

Ezan ve kamette bazı değişik ekler var.Cami’de kıble kısmında Allah ve Muhammed isimleri yazılmış , diğer Hulafa-i Raşidin Efendilerimiz isimleri yok. Sadece Hz.Ali , Hasan , Hüseyin , Fatıma annemiz ve bazı isimler var ( Hz.Ali ve Hüseyin Efendimizin çocukları olabilir )

Secde kısmına taş koyuyorlar , secdeye eğilemeyenler için sandalye camilerimizde sık görülen bir uygulama oldu fakat burada secde için sandalye önüne birde yüksek rahle benzeri masalar konmuş , cami içinde ilginç bir görüntü oluyor.

Akşam namazı şii tarzı sarık ve cübbeli bir imam tarafından kıldırıldı.Namazda eller bağlanmıyor , imam bütün rüku , secde ve tahiyatta namaz dualarını sesli okuyor. Fatiha ve zammı sure haricinde okunan dualar ve tesbihat farklılık arz ediyor. Namaz sonunda başı çevirerek selam verilmiyor.Namazda benim hissettiğim , toplu bir dua yapılıyormuş izlenimine kapıldım.( Nitekim namazda bir duadır ) Bizde ise malumdur camide daha disiplinli bir namaz kılınır.Oldukça farklı bir deneyim oldu.Dini değerlendirme yapmıyorum ama insanların bir birini bilmesi lazım bunun asla zararı yoktur aksine faydası vardır.

Gezi kısmını bitireyim de biraz yeme içme ve sosyal hayata değinelim.Akşam şehir sokakları yaya dolaşıp şehri gördük , şehir küçük bir şehir olduğu olduğu için aynı yerden birkaç kez geçiyorsunuz.Sanırım Rus yapısı binalar kamu binaları olarak kullanılıyor.
Pazar sabah namazını Evliya Camii’nde kıldık.Cemaat camilerde az maalesef Kars’ta , Harakani Hazretleri’ni tekrar ziyaret edip gezi kısmımızı sonlandırdık.Fazla vaktimiz olmadığı için Sarıkamış ve Çıldır Gölüne gidemedik oralarda yaklaşık 50 km’e kadar Kars merkeze.
Cumartesi öğle yemeğini internetten edindiğim bilgilerle Kars Hanımeli Lokantası’nda yedik.Burası geleneksel ev yemekleri yapan bir lokanta.Kaz yemeyi akşama bıraktığımız için burada ev yemeklerinden pitiyi denedik.Piti kuzu incik ile yapılan bir yemek tabağa önce lavaş kırılıyor , üstüne salçasız haşlanmış nohut ve suyuyla birlikte haşlanmış kuzu incik konuyor.Hanımeli lokantasında yediğimiz piti oldukça lezzetliydi.Akşam ise Kazevi’nde denediğimiz piti ise o kadar lezzetli değildi.Hanımeli Lokantasında Hangel adı verilen etsiz bir mantı denedik , mantı yufkasının kare şekilde kesilip üst üste konduğu sarımsaklı yoğurt ve karamelize edilmiş soğan konan bu yemek tahminimizin ötesinde lezzetliydi.Yine akşam Kazevi’nde denediğimiz hangel de hanımeli lokantası kadar lezzetli değildi.Bizim gafil konak dediğimiz ama gafıl konak diye isimlendirilen bir tatlı daha denedik.Zencefilli , tarçınlı ilginç görünümlü bir tatlı fakat pek damak tadımıza hitap etmedi.
Akşam ise Kars Kazevi Lokantasında kaz etini denedik, kaz pahalı bir yemek , internette tadının çok aromatik olduğu söyleniyordu şahsen daha öncede hiç kaz eti deneyimlememiştim ama beğendim , kaz etini Kazevi lokantasında , piti ve hangeli ise hanımeli lokantasında yemenizi tavsiye ederim.Kazevi Lokantasında umaç helvası adı verilen bir tür un helvası da yedik , un helvalarına benzeyen bu tat lezzetliydi , Konya usulüne göre içinde un kısımları pütür pütür bırakılmıştı.yenilmesini tavsiye ederim.
Kars hareketli bir şehir , az nüfusuna rağmen sokakları canlıydı.Şehirde bir çok cafe de canlı müzik vardı.Canlı müzik olmayan sakin bir yer için yeni tür kahve çeşitleri bulunan bir cafeye oturduk.
Tabii unutmadan geçmeyelim Kars kaşar peyniri ile ünlü bilhassa kekikli kaşar çok hoşumuza gitti.Bu tür alışveriş yapılabilecek dükkanlar şehirde kolayca ulaşılabilecek şekilde.
Pazar günü kahvaltıyı ise sabah namazı çıkışı bir dostumuzun evinde yaptık.Kahvaltı içinde kendisine buradan teşekkür etmiş olalım.
Kars gezisinden şahsen keyif aldım , uçak yolculuğu da olunca esasında oldukça uzakta olduğumuzu da pek hissedemedim.Şehir gidilip , görülmeye değer , tabii karlı havalarda nasıl bir hal alıyor görmek gerekebilir.Sarıkamış ve Çıldır gölü de eklenebilir.Bir gezi sadece gezmek tozmak , yemek içmek için yapılmaz gitmişken o şehirde bulunan bir manevi , tarihi büyüğün hiç olmazsa mezarını ziyaret etmek , dost , ahbap varsa ziyaret edip hediyeleşmek gerekir.
Nacizane Kars notlarımız bu şekildedir.Gezilerde planlı hareket etmek ve önceden hazırlanmak işleri kolaylaştırır ve zamanlama sorunu yaşamamanıza sebebiyet verir.Kars’a gidecekler için fikir vermek amacıyla da sizlerle paylaşmak istedim.18.10.2017

Mehmet Emin Başalp